|
volksgebruik.
De in het wapenschild voorkomende figuren worden in de heraldiek “wolfsangels”
of “wolfshaken” genoemd.
Als wapenfiguur komt deze weerhaak
veelvuldig voor als huismerk.
Huismerken zijn mysterieuze tekens,
zwart op wit samengesteld uit een combinatie van rechte en schuine
lijnen geheimtekens.
Deze zijn aangetroffen over heel het Germaans
gebied, gebruikt bij de ondertekening en bekrachtiging van akten en
zegels,
op familiewapens, doorgaans van niet-adellijke geslachten
van de vrije boer, aangebracht op huisraad en boerengereedschapOorspronkelijk
werd het huismerk gekerfd of gebrand,
ook wel bij schapen bijvoorbeeld
met verf op de wol of op het voorhoofd aangebracht.
Vroeger hielden de huismerken verband met de stam (Verhoef) hoeve,
van de hoeve, verre hoeve. De toepassing was een algemeen
De oorsprong grijpt terug tot vòòr onze jaartelling.
Aanvankelijk met een persoonlijk eigendomsmerk van het huis in goed;
daarna familietekens als zodanig (huismerk) soms erfelijk, later
en vervolgens opgenomen in familiewapens.
Het teken geeft iets aan,
een begrip en geen naturalisch beeld als zodanig.
Het is voorts
een rechtssymbool, aangezien het in het gemeenschapsleven als rechtsgemeenschapteken
verankerd is.
Oorspronkelijk was het huismerk een teken van vrije geboorte, een
teken van vrijheid eigen geërfd bezit (van de vrije boer),
de stamhoeve.
In de wapenkunde thans decoratieve teken een piëteitsvol
aandenken aan een lang vervlogen tijd.
Vroeger was de wolfshaak
een “veemteken” 1) door zijn vorm gemakkelijk als een
bijl in een boom te hakken ter afschrik van rondtrekkende en stropende
huisbenden.
De voorbijganger wist dan dat hij moest oppassen, aangezien
hij zich in het veemrechtsgebied bevond.
De wolfshaak als zodanig
heeft ook wel de naam van “stormhaak”, een werktuig in
de middeleeuwen gebruikt bij bestorming van muren,
tijdens belegeringen,
waaraan touwladders of stormladders bevestigt om de vesting te bestormen.
Als jachtgereedschap sloeg men de haak in een boom.
De bovenste
punt werd in de boom geslagen, de loodrechte stang plat tegen de
stam en de onderste punt stak naar voren, waarop men een stuk vlees
stak.
Wanneer nu de wolf naar het stuk vlees sprong, was de kans
groot, dat hij met z’n kaak in de wolfsangel bleef hangen.
Aldus werd dit teken een waarschuwingsteken, nl. aangebracht als
er gevaar dreigde,
zowel door wolven als voor het veemgerecht 2)
waarvoor men vreemdelingen wilde waarschuwen
Hierboven is al opgemerkt, dat de wolfshaak gebruikt werd als huismerk.
Iedere familie had haar eigen merk, zoals we zagen.
Dat werd van
vader op zoon geërfd met die verstande, dat ter onderscheiding
van de verschillende leden kleine veranderingen in het merk werden
aangebracht.
1.Veem = Vereniging van mensen (geschiedkundig gezien.)
2.Veemgerecht = Een geheime rechtbank in de middeleeuwen die vonnis
velde over zaken zoals diefstal, roof, moord enz. met betrekking
tot personen die door hun bezit of invloed door de gewone rechtbanken
ontzien werden
|